Δημητριάδης Κωνσταντίνος


Καταρχήν να ξεκινήσουμε με τις πρώτες ημέρες της δικτατορίας, τις προσωπικές σας αναμνήσεις από την εικοστή πρώτη Απριλίου. Πώς αντιληφτήκατε εσείς το κίνημα και πώς αντιδράσατε; Τι σκεφτήκατε;

Αντιλήφτηκα το κίνημα το πρωί της εικοστής πρώτης Απριλίου από το ραδιόφωνο. Μάλιστα ο πατέρας μου με ξύπνησε και μου είπε παιδί μου έγινε δικτατορία. Πήρα το αυτοκίνητό μου, κατέβηκα στον ναύσταθμο. Μετά από ορισμένους ελέγχους που κάνανε στην λεωφόρο Αλεξάνδρας έφτασα στον ναύσταθμο. Εκεί έξω στο κρηπίδωμα των ναρκαλιευτικών ήταν συγκεντρωμένοι όλοι οι αξιωματικοί, δεν είχαν πάει στα καράβια. Ποιος έκανε το κίνημα, ποιοι είναι αυτοί και τα λοιπά. Και το όλο πνεύμα ήταν από την πρώτη στιγμή αντίθετο. Και μάλιστα από ανθρώπους που εγώ νόμιζα ότι θα είναι υπέρ μιας τέτοιας εντός εισαγωγικών λύσεως. Αυτή ήταν η πρώτη εντύπωση που επικρατούσε στον ναύσταθμο. Και περίμενε και ο κόσμος κάποια αντίδραση από τους τότε διοικητές ναυστάθμου κι αρχηγούς στόλου.

Οι περισσότεροι λέγανε γιατί έτσι ήταν η συνήθεια τι θα πει ο βασιλιάς, τι θα πει η Κυβέρνηση και όλα είχαν χαθεί. Και πέρασε η ώρα κι επομένως δεν έγινε τίποτα μέχρι της δύο. Οπότε ήδη είχε ορκιστεί η Κυβέρνηση και οι πληροφορίες βέβαια δεν ήταν και άμεσες. Αυτό ήταν το κλίμα το οποίο επικράτησε από την πρώτη στιγμή.

Εσείς πότε σκεφτήκατε ότι πρέπει να αντιδράσετε; Πώς ωρίμασε αυτή η ιδέα στο μυαλό σας;

Εγώ είχα άλλη άποψη ως προς την διακυβέρνηση της χώρας από τα γεννοφάσκια μου. Επομένως από την αρχή θα έλεγα ότι δεν μπορούσα να δεχτώ μια τέτοια κατάσταση.

Νομίζω μάλιστα ότι το κλίμα και στο ναυτικό ήταν πάντα υπέρ μιας συνταγματικής λύσης δηλαδή υπήρχε ένα φιλελεύθερο κλίμα.

Στο ναυτικό υπήρχε πάντα ένα φιλελεύθερο πνεύμα. Πράγμα το οποίο ήταν ίσως αδιανόητο για τα άλλα όπλα των ενόπλων δυνάμεων. Δηλαδή εμείς μέσα στα καρέ βάζαμε στοιχήματα ποια κυβέρνηση θα βγει, πόσο θα βγει. Χωρίς να υπάρχει μισαλλοδοξία, χωρίς να υπάρχει τίποτα. Και μάλιστα μπορεί να ήσουνα Ανθυποπλοίαρχος. Θυμάμαι αυτό γιατί το ’63 ήμουνα Ανθυποπλοίαρχος που υπήρχε ανένδοτος αγώνας μεταξύ Παπανδρέου και Καραμανλή και βάζαμε στοιχήματα με τον Κυβερνήτη μας. Δεν υπήρχε μίσος και τέτοια πράγματα. Και με αυτό το πνεύμα νομίζω ότι ήτανε εύκολο. Ήταν φυσικό θα έλεγα να υπάρχει αυτή η αντίδραση.

Πώς μυηθήκατε στο κίνημα; Πώς αρχίσατε να παίρνετε μέρος στο κίνημα του Ναυτικού;

Ένας φίλος μου, μου είπε πάμε να συναντήσουμε κάποιους άλλους αξιωματικούς. Γιατί δεν είναι δυνατόν να συνεχιστεί αυτή η ιστορία. Του είπα μπράβο που έχετε ξεκινήσει και πήγα σε ένα σπίτι, βρήκα δυο, τρεις ανθρώπους και τους είπα όποτε θελήσετε, πείτε μου. Εγώ είμαι μέσα. Αυτό συνέβη στις αρχές του ΄69.

Και από τις αρχές του ’69 μέχρι το ’73 κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι.

Ναι, κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Υπήρχε ένα σχέδιο όχι τόσης εκτάσεως όσο ήταν το ’72-’73, ήταν ένα μικρότερο σχέδιο. Με αποφασισμένους και τότε ανθρώπους το 1969 με ένα σχέδιο καταλήψεως ή μετασταθμεύσεως αν θέλετε του στόλου στην Κρήτη. Ώστε η Κρήτη να αποτελέσει μία βάση και λόγω της φιλελευθέρας ιστορίας της Κρήτης να αποτελέσει μια βάση αντιδικτατορική.

Αυτό το κίνημα δεν είναι τόσο γνωστό.

Ναι, αυτό το κίνημα δεν είναι τόσο γνωστό. Διότι σχεδόν έληξε αμέσως. Μετά από έξι, επτά μήνες. Η προσπάθεια ήταν να μυηθεί και ο αρχηγός του στόλου, ο οποίος προσεγγίσθη και κάπου το είπε. Και αποτέλεσμα ήταν βέβαια τότε η Χούντα να μην κάνει συλλήψεις και να διεισδύσει περισσότερο ή να διερευνήσει περισσότερο το γεγονός, απλώς θεώρησε σκόπιμο να αποστρατεύσει τον αρχηγό του στόλου. Αυτό ήταν ένα μήνυμα και για μας να πέσουμε σε ησυχία, σε λούφα που λέμε. Αλλάξανε εν τω μεταξύ ορισμένα πράγματα με τις τοποθετήσεις και τα λοιπά. Αλλά το πνεύμα παρέμεινε όπως ένας σπόρος μέχρι να βρει την ευκαιρία να πετάξει τα φυλλαράκια του.

Εσείς συνεχίσατε λοιπόν και μάλιστα το κίνημα αυτό διευρύνθηκε με συμμετοχή πολλών αξιωματικών και από όλα τα όπλα, όχι μόνο του Ναυτικού. Είναι γνωστό ότι είναι κίνημα του Ναυτικού, ως τέτοιο έχει μείνει, αλλά τελικά συμμετείχανε και από την αεροπορία και από τον στρατό. Έτσι;

Ναι στο 1972 όταν υπηρετούσα ως Ύπαρχος στο «Βέλος» που ήτανε και η τελευταία χρονιά που μπορούσε κανένας να υπολογίσει ότι θα εκδηλωνόταν το κίνημα, δηλαδή ’72-’73 που οι κυβερνήτες ήταν μια ομάδα εν πάση περιπτώσει με τα ίδια συναισθήματα κι επιδιώξεις, προσεγκίστηκαν ορισμένοι δημοκρατικοί αξιωματικοί από την αεροπορία. Όπως ήταν ο Στάπας, ο Κοκινίδης, ο Αποστολάκης ο Δημήτρης. Από τον στρατό ξηράς μέσα σε όλα βέβαια ήταν ο αείμνηστος στρατηγός Σπύρος Μουστακλής. Ο Αλέκος ο Ζαρκάδας, κάποιος Δεμέστιχας. Δεν θυμάμαι τώρα όλα τα ονόματα. Πάντως υπήρχε μια ομάδα και από την αεροπορία και από τον στρατό οι οποίοι θα υποβοηθούσαν το έργο μας συμπληρωματικά, ας πούμε.

Εσείς ήσασταν γνώστης του σχεδίου; Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο για το σχέδιο και για την Σύρο;

Το σχέδιο προέβλεπε σε κάποια δεδομένη στιγμή τα πλοία να συγκεντρωνόντουσαν έξω από τις Φλέβες, νοτίως των Φλεβών μάλλον, ο κύριος κορμός. Τα πλοία τα οποία ήσαν σε διασπορά ή σε άλλες αποστολές θα κατέπλεαν σε διάφορα λιμάνια και υπήρχε ο αποκλεισμός του λιμένος του Πειραιώς. Ορισμένων σημείων των Εθνικών οδών, θα μου πείτε πως γίνεται αυτό; Με τα πυροβόλα γίνεται. Και ο κύριος όγκος θα εξασφάλιζε την νήσο Σύρο όπου εκεί υπηρετούσε, μάλλον θα υπηρετούσε γιατί είχε φίλους γιατί ήταν απόστρατος ήδη ο Μουστακλής.

Θα ήταν ο στρατιωτικός διοικητής. Η Σύρος προσφέρετο και από πλευράς διοικητικής μέριμνας του Ναυτικού, ναυτιλία και τα λοιπά, και στο κέντρο ήτανε. Και επομένως διευκόλυνε την κατάσταση. Με σκοπό να κληθούνε οι πολιτικοί να σχηματίσουνε μία Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας και να εξαναγκάσουν βέβαια την Χούντα να πέσει. Και από εκεί πέρα η σχεδίαση δεν έγινε από πολιτικούς. Δεν έγινε από κόμματα. Έγινε καθαρά από αξιωματικούς του Ναυτικού, με σκοπό και μόνο την επαναφορά της δημοκρατικής τάξης στην χώρα. Δεν είχαμε καμία βλέψη να αντικαταστήσουμε τον Παπαδόπουλο και την λοιπή συντροφιά.

Από ότι κατάλαβα -και αυτό νομίζω ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό- το κίνημα του Ναυτικού είχε αξιωματικούς όλων των ιδεολογικών τοποθετήσεων.

Βεβαίως.

Με μοναδικό κοινό σημείο την αντίθεσή τους στην …

Βεβαίως είναι ένα από τα χαρακτηριστικά των στρατιωτικών κινημάτων να το πούμε έτσι. Είναι πράγματι ένα χαρακτηριστικό των στρατιωτικών κινημάτων το οποίο δεν ξεκίνησε για ιδιοτελείς σκοπούς. Δεν ξεκίνησε από ιδιαίτερη ιδεολογία. Και αυτό απεδείχθη εκ των πραγμάτων από αυτούς που έλαβαν μέρος που συνελήφθησαν και τα λοιπά.

Θα ήθελα να πάμε ακριβώς στην εκδήλωση του κινήματος. Εσείς είχατε φύγει από Ύπαρχος του «Βέλους».

Εγώ δυο μέρες προτού φύγει το «Βέλος» για τις διασυμμαχικές ασκήσεις επειδή προέκυψε ένα κενό στο πετρελαιοφόρο του στόλου και επειδή ο Κυβερνήτης ήξερε ότι μπορώ να χειριστώ βέβαια το καράβι έγινε μια πρόταση. Έγινε πρόταση να παραλάβω εγώ εκτάκτως το πετρελαιοφόρο. Και παρέλαβα το πετρελαιοφόρο.

Το οποίο θα έπαιζε και ρόλο στο κίνημα βέβαια.

Βέβαια. Ήδη είχα πάει εγώ και είχα φορτώσει, γεμάτος και βέβαια ήταν και δύο κατηγορίες που είχα. Είναι επειδή ήμουνα και Ύπαρχος του «Βέλους» αλλά και του πετρελαιοφόρου που είχανε μεγάλη αδυναμία στις ανακρίσεις που κάνανε, τα πετρέλαια. Που είναι τα πετρέλαια, κι εσύ θα τους τροφοδοτούσες. Διότι σου λέει το αίμα για να κινηθούν τα πλοία είσαι εσύ. Λέει θα πήγαινες στον Βαρδινογιάννη, στο ξέρω εγώ στον Λάτση να πάρεις πετρέλαιο και όλα αυτά τα πράγματα.

Ωστόσο είναι αλήθεια ότι ο ρόλος σας ήτανε έτσι.

Το πετρελαιοφόρο ήταν βασικό, είναι βασικό στοιχείο.

Νομίζω ότι είχατε και την ευθύνη της τροφοδοσίας των πλοίων. Ότι είχατε τροφοδοτήσει τα πλοία με αλεύρια. Πέστε μας λίγο γι αυτό. Είναι ενδιαφέρον.

Στην προετοιμασία βέβαια και στα θέματα της παροχής διοικητικής μέριμνας ανέσεως ο Κυβερνήτης βέβαια ανησυχούσε κι εγώ εκτελούσα. Τι θα πει αυτό; Θα πει ότι έπρεπε να έχουμε μέσα μία αυτάρκεια επιβίωσης το οποίο σημαίνει ότι πρέπει να έχεις μέσα ψωμί, δηλαδή αλεύρια, να έχεις τσιγάρα, να έχεις κονσέρβες. Γιατί δεν ξέρεις που θα βρεθείς και πόσο θα βρεθείς. Και όχι μόνο, τρόφιμα, όλα αυτά τα πράγματα. Κι όχι μόνο για το καράβι αλλά είχαμε την δυνατότητα και πηγαίναμε στις αποθήκες κι έξω. Και παίρναμε κι ερχόντουσαν μάλιστα οι νταλίκες και ξεφορτώνανε και ο κόσμος σου λέει τι κάνει εκεί; Μπας και νομίζανε ότι κάναμε και λαθρεμπόριο. Αλλά εμείς θέλαμε να εξασφαλίσουμε ότι μπορούμε να βοηθήσουμε από τσιγάρα μέχρι ψωμί όλα τα πλοία τα οποία θα ήταν κοντά μας. Αυτή ήταν η ιστορία και γεμίσαμε το πλοίο στις αποθήκες και στους διαδρόμους και τα λοιπά. Κοιτάζανε εδώ, το πλήρωμα σου λέει αυτοί τρελαθήκανε. Αυτό ήτανε.

Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο για τα μέτρα συνωμοτικότητας;

Κοιτάξτε. Τα μέτρα συνωμοτικότητας εγώ τα θεωρώ λίγο απλά. Διότι σας είπα τι κλίμα και τι πνεύμα επικρατούσε στο Ναυτικό. Επομένως και συμμαθητές οι οποίοι μιλούσαν μεταξύ τους και υπέβοσκε η αντίδραση. Υπέβοσκε η αντίδραση. Εύκολα μπορούσες να πιάσεις αυτούς που έπρεπε να πιάσεις. Όχι διότι τους άλλους δεν τους υπολόγιζες αλλά εάν χρειαζόταν. Δεν υπήρχε λόγος δηλαδή από την πρώτη στιγμή σε ένα καράβι μέσα να πιάσεις όλο τον κόσμο ή όλους τους συμμαθητές σου. Ήξερες όμως ότι ο τάδε ή ο δείνα ή άλφα βήτα εν πάση περιπτώσει θα εκινείτο όταν ξεκίναγε το πράγμα. Αυτό ήτανε και μια προφύλαξη για τους νεώτερους αξιωματικούς και για συναδέλφους οι οποίοι ήσαν μέσα στους καταλόγους. Είχανε, κάτι θα γίνει αλλά δεν ξέρανε ακριβώς τα πράγματα.

Από τους ανθρώπους που προσεγγίσατε εσείς υπήρξε ποτέ κανείς που να σας αρνήθηκε;

Όχι. Εγώ προσέγγισα ένα, δύο συμμαθητές μου. Οι οποίοι μάλιστα είναι και λίγο συντηρητικοί όχι με την έννοια της πολιτικής αλλά σαν χαρακτήρες. Και μου είπανε Κώστα εντάξει δεν θα πούμε τίποτα. Κάποιος με ρώτησε το ξέρει ο Κυβερνήτης μου; Ο Κυβερνήτης το ξέρει. Γιατί ήξερα εγώ ότι ήταν ήδη μυημένος αλλά έπρεπε να πιάσει και τον Ύπαρχο τον οποίο δεν μπορούσε να τον πιάσει άλλος. Λέει εντάξει και τέρμα. Δεν έγινε τίποτα.

Τώρα θέλω να πάμε λίγο στην προδοσία του κινήματος του Ναυτικού. Ήρθε από τους αξιωματικούς που συνελήφθησαν.

Ακούω την λέξη προδοσία, ναι λέγεται. Ακούω αυτό. Υπήρξε μια διαρροή. Θα ήθελα να ήμουνα πιο ήπιος στην έκφραση αυτή. Γιατί δεν νομίζω ότι υπήρξε άνθρωπος ο οποίος να πάει να προδώσει τους συναδέλφους του. Δεν θέλω να το προσέξω επί προσωπικής βάσεως. Υπήρξε κάποια διαρροή. Η διαρροή αυτή στην αρχή ήταν σε πολύ περιορισμένο, με πολύ περιορισμένα στοιχεία. Και αυτό γιατί το λέω. Το λέω διότι. Έχουμε ένα τηλεφώνημα από το Α2 στον Παπά που βρίσκεται στο Ηράκλειο να προσέχει. Ο Παπάς είναι ήδη μυημένος. Έχουμε ένα τηλεφώνημα σε εμένα, γιόρταζα και τα μεσάνυχτα με παίρνει ένας φίλος, συνάδελφος που δεν με είχε πάρει ποτέ στο τηλέφωνο να μου πει χρόνια πολλά.

Και με πήρε μεσάνυχτα να μου πει χρόνια πολλά Κώστα και έμαθα ότι πας Κυβερνήτης, πρόσεχε! Ένα άλλο στοιχείο ήτανε ότι πήραν το Γενικό Επιτελείο τις επιχειρήσεις και ζητήσανε από τον αξιωματικό υπηρεσίας, ποια καράβια ταξιδεύουνε. Υπήρχαν λοιπόν ορισμένες ενδείξεις. Ψάχνανε. Το ψάχνανε. Οι πρώτοι που συνελήφθησαν στις είκοσι δύο του μηνός ήτανε, δεν ήτανε οι πυρήνες του κινήματος. Ήτανε θα έλεγα εγώ το τρίτο στάδιο. Γιατί το λέω το τρίτο στάδιο. Διότι ήταν πλήρωμα ενός πλοίου που έκανε επισκευή και δεν επρόκειτο να κινηθεί με την πρώτη φάση. Ενώ λοιπόν υπήρχαν τα πλοία σε ετοιμότητα απέξω πήγανε σε δύο ανθρώπους, ας πούμε επειδή δεν ήταν της πρώτης από πλευράς ενεργείας εκεί.

Την επόμενη ημέρα ο αρχηγός του στόλου, ο τότε αρχηγός του στόλου κάλεσε Κυβερνήτη μυημένο να τον συνοδεύσει στον Ναύσταθμο. Πάρε το πιστόλι σου Κώστα κι έλα μαζί. Επομένως εμένα αυτά μου δείχνουν ότι υπήρχαν ενδείξεις και αυτό βέβαια με οδηγεί εις το ότι αυτά βέβαια αντιλάλησαν το πρωί της εικοστής δευτέρας του μηνός με άλλους αξιωματικούς. Και υπήρχε μια ομάδα αξιωματικών οι οποίοι λέγανε να φύγουμε τώρα. Εγώ κλήθηκα να απαντήσω στην εξής ερώτηση. Δηλαδή εάν δεν φύγουμε τώρα τι θα γίνει;

Είπα λοιπόν σε κάτι Κυβερνήτες δεν θέλω να αναφέρω ονόματα ότι κύριοι το λιγότερο που μπορεί να γίνει είναι ότι το απόγευμα δεν θα είστε Κυβερνήτες. Το λιγότερο. Κάποιος είπε ότι η ηγεσία είπε όχι. Τώρα ποια ηγεσία είπε όχι δεν το ξέρω. Και παρέμειναν εδώ οι Κυβερνήτες και τους κάλεσε το βράδυ ο Αραπάκης και σιγά-σιγά άρχισε αυτό. Τώρα όσον αφορά στις συλλήψεις. Πράγματι οι Κυβερνήτες συνελήφθησαν πρώτοι. Ορισμένοι Κυβερνήτες συνελήφθησαν πρώτοι. Το πνεύμα από ότι κατάλαβα δεν ήταν να το κρύψουμε. Δηλαδή σε πιέζω και πες. Εκτός κι αν ήταν ο χαρακτήρας. Το πνεύμα ήταν ναι ήμαστε εμείς κι είμαστε αυτοί. Πέραν αυτού βέβαια αυτοί βρήκαν και μία επετηρίδα που κρατούσε ο Τμηματάρχης Προσωπικού ο Σταθόπουλος που ήταν τότε και ρύθμιζε τις τοποθετήσεις. Βέβαια ορισμένοι εκ χαρακτήρος αντέδρασαν και ταλαιπωρήθηκαν περισσότερο στο ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Μπορείτε να μας μιλήσετε λίγο κι εσείς συλληφθήκατε. Πήγατε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Ναι.

Μπορείτε να μου πείτε έτσι λίγο και την προσωπική σας εμπειρία αλλά και το τι είδατε στο ΕΑΤ- ΕΣΑ.

Κοιτάξτε. Επί προσωπικής θέσεως δεν θα ήθελα να μιλήσω. Γιατί είναι κοινά. Τι γίνεται; Στο ΕΑΤ-ΕΣΑ κατ’ αρχάς υπήρχαν οι αξιωματικοί και οι στρατιώτες τους οι οποίοι είχαν ένα αναιδέστατο και χαμερπή τρόπο να συμπεριφέρονται σε συναδέλφους. Και προσπαθούσανε να σου μειώσουνε την προσωπικότητα. Ανεξαρτήτως τι ήσουνα και ποιος ήταν αυτός που προσπαθούσε. Τα κελιά τα οποία χρησιμοποιηθήκανε ήταν σε τρία μέρη. Ήταν  αυτά καθ’ αυτά που ήταν στο ΕΑΤ-ΕΣΑ που γινόντουσαν και οι λεγόμενες ανακρίσεις. Ήταν στο Βοτανικό και σε ένα τμήμα της ΕΣΑ στην Νέα Φιλαδέλφεια.

Αλλά το κολαστήριο που λέμε ήταν στο ΕΑΤ-ΕΣΑ. Όπου υπήρχαν κάτι μικρά δωμάτια. Τώρα είναι μουσείο. Μπορεί κανένας να πάει να το επισκεφτεί. Κλειστά, σκοτεινά, επικρατούσε, το κύριο ήταν ορθοστασία. Δεν υπήρχε καρέκλα, κρεβάτι κι αυτά. Γιατί ξέρετε η πολύωρη ορθοστασία κατεβάζει το αίμα, αρχίζει ο εγκέφαλος να μην λειτουργεί σωστά κι ορισμένοι εξ ημών, είχανε και παραισθήσεις. Το φαΐ ήταν γεμάτο με αλάτι. Απειλές. Ορισμένοι μάλιστα υπέστησαν κι απειλές ηθικής τάξεως. Ότι οι γυναίκες τους και τα λοιπά και κάτι μονταρισμένες φωτογραφίες με σκάνδαλα να το πούμε έτσι. Με απειλές, με τέτοια πράγματα και υβρεολόγιο. Νυχθημερόν να παίζει κάποιο ραδιόφωνο. Ένα ραδιόφωνο με διάφορα τραγούδια εκείνης της εποχής και τα λοιπά. Και μαγνητόφωνα με κραυγές για να σπάσει το ηθικό, ας πούμε. Αυτά και βέβαια ορισμένοι, δεν υπέστησαν όλοι με τον ίδιο τρόπο την μείωση αυτή. Είχανε κάτι ζωστήρες. Το κορύφωμα βέβαια ήταν του Μουστακλή ο οποίος χτυπήθηκε άσχημα και βγήκε εκτός ο άνθρωπος.

Συνυπήρχατε εκείνη την περίοδο και με φοιτητές οι οποίοι ήταν μέλη των αντιδικτατορικών οργανώσεων.

Ξέχασα να σας πω προηγουμένως γιατί υπήρχε και ένα άλλο κέντρο το ΚΕΣΑ. Στου Παπάγου. Εκεί ήταν περισσότερο φοιτητές. Και τα υπόγεια του ΓΕΝ. Δηλαδή ήταν σαν μεταβατικές. Το υπόγειο του ΓΕΝ ήταν σαν μεταβατικό. Εμείς μείναμε αρκετό καιρό εκεί πέρα στο υπόγειο του ΓΕΝ.

Με τους φοιτητές τι έγινε;

Με τους φοιτητές εγώ προσωπικά δεν ήρθα σε επαφή. Έχω την εντύπωση ότι εκείνη την εποχή στο ΕΑΤ-ΕΣΑ ήταν μόνο αξιωματικοί. Στο ΚΕΣΑ όμως από ότι πληροφορήθηκα εκ των υστέρων ναι, υπήρχαν και φοιτητές.

Υπήρχε και μία άλλη περίπτωση βασανισμού υπαξιωματικών του Ναυτικού πάνω στην φρεγάτα «Έλλη».

Αυτό είχε προηγηθεί. Ήταν μια ομάδα, εμείς δεν το ξέραμε. Ήταν μια ομάδα υπαξιωματικών οι οποίοι είχανε οργανωθεί από την Δημοκρατική Άμυνα ως αντίσταση γενικώς. Αυτό έγινε στις αρχές του ’69 οι οποίοι συνελήφθησαν και περιορίστηκαν στο τότε καταδρομικό «Έλλη» όπου και βασανίστηκαν.

Αυτοί βασανιστήκανε πολύ σκληρά. Θέλετε να αναφερθείτε λίγο στο κλίμα της περιόδου του ’73 όταν αρχίζουν οι φοιτητικές κινητοποιήσεις και ταυτόχρονα κορυφώνεται το κίνημα του Ναυτικού; Πώς οσμόνωνται αυτές οι δύο κινήσεις; Υπήρξε αλληλεπίδραση;

Νομίζω ότι κάθε αντιδικτατορική κίνηση επηρεάζει η μία την άλλη στο βαθμό που ο καθένας μετέχει ή δεν μετέχει. Διότι οι φοιτητές με τα όπλα που είχανε αντιστάθηκαν. Εμείς με τα όπλα που είχαμε προσπαθήσαμε να αντισταθούμε. Επομένως αν το πάρω από νομικής πλευράς ποιος βαραίνει, ποιος δεν βαραίνει, πως πέφτει μια Χούντα, χωρίς να θέλω να προσβάλω κανένα φοιτητικό κίνημα, αντιθέτως. Όποιος έχει τα όπλα όμως έχει και το βάρος. Ήταν ενθαρρυντικά. Σας είπα και προηγουμένως ότι περιμέναμε και μια πολιτική κάλυψη. Κι ένα από τα στοιχεία τα οποία εγώ υιοθετούσα ήταν ότι κάποιοι πολιτικοί μπορούσαν και είχαν υποσχεθεί ότι θα κάνουν κοινωνικές κινητοποιήσεις και οι φοιτητές και οι φορτηγατζήδες και δεν ξέρω εγώ ποιοι άλλοι. Και τα διάφορα συνδικάτα τα οποία ήσαν εν γνώσει. Και επομένως όλο αυτό το πράγμα το βλέπω γενικότερα πρέπει να τονίσουμε ότι ο έχων τα όπλα μπορεί να φέρει καλύτερα αποτελέσματα. Και μακάρι να τα είχαμε φέρει, θα είχαμε πιστεύουμε γλιτώσει την Κύπρο.

Το κίνημα του Ναυτικού συντάραξε κυριολεκτικά την Χούντα. Γιατί ήταν μέσα από τα σπλάχνα, όχι της Χούντας, μέσα από τα σπλάχνα του στρατού.

Ήταν βασικό αυτό. Διότι προήλθε μέσα από το στράτευμα. Και προϋπήρχαν οι προγραφές οι οποίες είχαν γίνει από τον καιρό του Ασπίδα σε όλο το στράτευμα. Κάπου δύο χιλιάδες αξιωματικοί του στρατού απετάχθησαν, πέρασαν δίκες, εξορίες και τα λοιπά. Αυτοί ήταν μεμονωμένοι και ως απέξω δεν είχαν τα όπλα. Κι επομένως το βλέπω σαν σύνολο εγώ. Και σε αυτό το σημείο θα ήθελα να σας πω ότι έχουμε δημιουργήσει ένα σύνδεσμο φίλων του ΑΤ «Βέλος» με σκοπό την διατήρηση της μνήμης.

Έχει χαρακτηριστεί δηλαδή από την πολιτεία, όχι από μας. Από την πολιτεία ως μουσείο αντιδικτατορικού αγώνα και γιορτάζεται το δεύτερο δεκαήμερο Μαΐου κατ’ έτος, γιορτάζεται η αντιδικτατορική  δράση των ενόπλων δυνάμεων και του κινήματος του Ναυτικού. Επί του παρόντος η γιορτή γίνεται επί του «Αβέρωφ» που λημενίζεται όπως γνωρίζετε στο πάρκο Ναυτικής Παράδοσης, όπως και το «Βέλος». Κι έτσι τιμούμε την όλη δραστηριότητα των στελεχών. Διότι δεν ήσαν μόνο αξιωματικοί. Είναι και υπαξιωματικοί, των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων.

Τώρα θα πω ένα ανέκδοτο. Μου λέει ο πατέρας μου ο μακαρίτης. «Ρε μου λέει δεν ντρεπόσαστε λίγο; Τόσα χρόνια πάνω στην πλάτη σας», ο πατέρας μου ήταν συνταξιούχος εν τω μεταξύ κι έπαιζε τάβλι με τους φίλους του στο καφενείο. Εγώ βέβαια δεν είχα πει τίποτα στον πατέρα μου. «Άσε με ρε πατέρα του λέω, εσείς οι συνταξιούχοι που καθόσαστε και παίζετε τάβλι γιατί δεν κατεβαίνετε κάτω να ξαπλώσετε τις κορμάρες σας μπροστά στα τανκ, να ησυχάσουμε»; Αυτό είναι το ανέκδοτο που ήθελα να σου πω. Που να ξέρει ο γέροντας τα σκατόπαιδα τι κάνανε!

Ήσασταν παντρεμένος τότε. Προφανώς δεν είχατε πει στην οικογένειά σας τίποτα. Πως δικαιολογούσατε τις απουσίες σας; Φαντάζομαι ότι λόγω συνωμοτικών κανόνων κάνατε συναντήσεις, βράδια.

Εγώ δεν ήμουνα πολύ των συζητήσεων. Εγώ είχα ξεκαθαρίσει την θέση μου από την αρχή και το μόνο που ήθελα ήταν να μου δώσουνε ένα στίγμα. Λοιπόν και μία συχνότητα. Δεν ήθελα τίποτα άλλο. Κουβέντες για μένα ήσαν περιττές. Κι επομένως δεν είχα πολλές κινήσεις ύποπτες. Είχα βέβαια όχι πολλές. Όχι δεν ήταν έτσι.

Τα κείμενα που δημοσιεύονται αποτελούν την ακριβή απομαγνητοφώνηση των συνεντεύξεων, χωρίς καμία επεξεργασία.

Χωρίς σχετικές εκπομπές.